Uzmanından açıklama: Toplumsal medyadaki makus içeriklerden nasıl korunabiliriz?

İstanbul Fatih’te Semih Çelik isimli bir yabaninin, sevgilisi Ayşenur Halil’i ve akabinde da İkbal Uzuner’i canice öldürmesiyle birlikte bütün Türkiye sarsıldı. Medyaya düşen imgelerin akabinde toplumda da kimi çatlaklıklar meydana geldi. Aileler çocuklarını toplumsal medyadaki kötülüklere karşı neler yapmalı? Toplumsal medya kullanımı nedeniyle gerçeklik algısı yitirilmeye mi başlandı? Uzmanından açıklama…

Ülke gündemimizde son vakitler olan yabanî olaylar, birçok insanı korku ve endişeye sürükledi. Bu atmosferin oluşmasında ve yayılmasında toplumsal medyanın hissesi nedir? Çocuklar ve gençler bu olaylardan nasıl etkilenir? Şiddetin ve berbatlığın artmasında toplumsal medyanın tesiri var mıdır? Çocuğumu internette gördüğü makus içeriklerden nasıl korurum? Üzere sorular birçok insanın aklından geçti. Bu yazıda toplumsal medya kullanımı konusunda bilgi vermek ve neler yapabiliriz sorusunu cevaplamak istiyorum.

• SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI

Yapılan araştırmalar dünya nüfusunun neredeyse yarısının toplumsal medya kullandığını göstermektedir. Bu da her bir insanın günlük ortalama 2 saatini toplumsal medyada geçirdiğini gösterir. Bilhassa çocukların ve gençlerin ekrana yönelik çok kullanımını düşündüğümüzde, çocuk ve gençlerde bu oranın çok daha fazla olduğunu söyleyebiliriz.
Toplumsal medya bağımlılığı şimdi ruhsal bozukluk kategorisinde yer almasa da günlük pratiğimizde bunun çok yaygın bir sorun olduğunu biliyoruz. Bilhassa dijital oyunlar, YouTube, Instagram, Twitter, Snapchat üzere platformların gençler tarafından çok sık başvurulması, bağımlılık riskini arttırmaktadır.

Öte yandan, çocuklar ve gençlerin toplumsal medyaya ve ekrana bu kadar sık başvurması ise sebepsiz yere değildir. Ekranın hangi muhtaçlığı yerine getirdiğinin incelenmesi gerekmektedir. Bu gereksinime baktığımızda bağ kurmak, etkileşim sağlamak, görülmek, vs. üzere gereksinimlerin olduğu görülmektedir. Bununla birlikte telaş, kaygı, belirsizlik, çaresizlik, vb. üzere makûs hislerin atıldığı bir platform olduğu da söylenebilir. Bir kişinin berbat duyguya tahammül kapasitesi kâfi olmadığında ve bu hisle nasıl baş edeceğini bilemediğinde bunu toplumsal medya aracılığıyla paylaşarak makus hissin yayılmasına, bu biçimde de kendisinde olan berbat hissin bir kesim azalmasına imkan verebilmektedir.

• SOSYAL MEDYA ARACILIĞIYLA MAKUS HİSLERİ YAYMAK

Kaygı, endişe, belirsizlik, çaresizlik, vb. hislerle baş etmek her vakit kolay olmaz. Bilhassa dayanak bulamadığımız, yalnız olduğumuzu hissettiğimiz vakitlerde bu daha da sıkıntı olabilmektedir. Toplumsal medya, bu türlü anlarda kolay kolay hislerimizi ve telaşlarımızı paylaştığımız bir mecra olabilmektedir. Bu durum anlaşılır bir şey olmakla birlikte endişenin, derdin paylaşılmasına sebebiyet veren diğer bir tehlikeye kapı aralayabilmektedir. Toplumsal medyada gördüğümüz yırtıcı ve kaygı dolu haberler, aslında bizde de olan bu berbat hisleri arttırmakta ve ruh sıhhatimizi olumsuz etkileyebilmektedir.

Toplumumuzda paranoid stili niyetlerin yaygın olduğu farklı uzmanlar tarafından söylenmektedir. Hal böyleyken yabanî hadiselerin ve kaygı senaryolarının öylece paylaşılması tedbir almaya sevk etmekten fazla, dehşet ve panik durumunu arttırabilmektedir. Bu sebeple berbat olayların medya aracılığıyla paylaşılmasının yanı sıra, şahısların bu olaylara verdiği yansıların de toplumsal medya aracılığıyla paylaşılması denetim altına alınması gereken bir husustur.

O HALDE NE YAPACAĞIZ?

• • Dehşet ve kaygı yaratan makus bir olay sonrasında yapılan paylaşımlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Kişi illa paylaşım yapacaksa olayın büyüklüğü ve ne kadar makûs olduğunu değil, alınan tedbirleri, yapılan aksiyonları ve tahlile yönelik içerikleri ön plana çıkaracak formda paylaşmalıdır.
• • Çocuklar ve gençlerin ekran aracılığıyla berbat içeriklere maruz kalmaması için ekran kullanımında sınırlama olmalıdır. Bu sınırlama ise yasaklarla ve engellemelerle değil, yeterli olan bağ biçimini arttırarak yapılmalıdır. Zira biliyoruz ki, çocuk da olsa yetişkin de olsa, gerçek münasebetten tatmin olan kimse, yapay olan ilgiye gereğinden fazla vakit yatırımı yapmaz. Yani, ekran kullanımının azalması fakat birlikte kaliteli bağlar ve hareketler geliştirme kapasitemizle orantılı olarak gerçekleşebilmektedir.

Klinik Psikolog
Sümeyye Üstün

Yasemin